8.9.09
7.9.09
Τσίρκο
*Η μικρή βροχή και μια χθεσινή κουβέντα μου θύμισαν το θέμα του τσίρκου στο σινεμά.
*pics
1. Werckmeister harmoniak (2000)
2. La Strada (1954)
3.The big circus (1959)
4. Luci del varieta (1950)
5. Trapeze (1956)
6. Circus World (1964)
7. The Circus (1928)
8. Η Αμαζόνα του τσίρκου (1989)
9. Tsirk (1936)
10.Viva Maria (1965)
11. Der Himmel uber Berlin (1987)
12. At the circus (1939)
13. Circus of fear (1966)
14. Fifi la plume (1965)
15.Something wicked this way comes (1983)
16. Freaks (1932)
17. The greatest show on earth (1952)
18. Big Fish (2003)
19. Variete (1925)
20.MirrorMask (2005)
21. Mister Iks (1958)
2. La Strada (1954)
3.The big circus (1959)
4. Luci del varieta (1950)
5. Trapeze (1956)
6. Circus World (1964)
7. The Circus (1928)
8. Η Αμαζόνα του τσίρκου (1989)
9. Tsirk (1936)
10.Viva Maria (1965)
11. Der Himmel uber Berlin (1987)
12. At the circus (1939)
13. Circus of fear (1966)
14. Fifi la plume (1965)
15.Something wicked this way comes (1983)
16. Freaks (1932)
17. The greatest show on earth (1952)
18. Big Fish (2003)
19. Variete (1925)
20.MirrorMask (2005)
21. Mister Iks (1958)
5.9.09
Τάκης
14:50 στο Αλεξάνδρα/ ετοιμόγεννη νεαρή καταφθάνει στον προθάλαμο επίτοκων/ ο νεαρός που την συνοδεύει βρίσκεται σε ντελίριο/ το κορίτσι ιδρωμένο κρεμμιέται από πάνω του/ στην παλάμη της τσαλακώνει το μπλουζάκι του/ Τάκη κάνε κάτι/ κοιτάω σαστισμένος τον Τάκη να ψάχνεται αφηρημένα/πού πάμε τώρα/ κατά βάθος θέλει να κλάψει από σύγχυση θέλει να βρίσει και να εξαφανιστεί/ κάποιος παραχωρεί τη θέση του στην κοπέλα που σωριάζεται με ανακούφιση/ Tάκη τα πράγματα από το ταξί/το κουδούνι/ ξεπροβάλλει γοργόνειο πρόσωπο νοσοκόμας που δίνει οδηγίες σε μια γλώσσα που δεν καταλαβαίνω/ είναι μια κοπέλα έξω που θα γεννήσει τώρα καταφέρνω να ψελλίσω/ και τι λέτε ότι κάνουμε εδώ νεαρέ/να περιμένει δεν υπάρχουν κρεβάτια/ έφυγα προτού γεννηθεί το μωρό του προθαλάμου/ πήγα σπίτι και θυμήθηκα τον Τάκη και την υπέροχη ζωή του.
*foto1, foto3.
*foto1, foto3.
3.9.09
1.9.09
Σεπτέμβρης
ο Σεπτέμβρης είναι ο μήνας μου, από παιδί. αποτελούσε πάντα ένα είδος διαβατήριας τελετής σε καινούρια πράγματα - χώρια που λύσσαγα να γυρίσω στο σχολείο. είναι τόσο ιερός όσο κι ό,τι αξίζει να θυμάμαι από κείνα τα χρόνια. κάθε πρώτη Σεπτεμβρίου καθόταν στο τραπέζι της κουζίνας με τα σύνεργα της ακουαρέλλας. σκόρπια, μπρος στα ξερά ρόδια -στεκόντουσαν εμβληματικά στο πανέρι, στη ζέστη και την υγρασία όλο το καλοκαίρι- με ύφος απόκοσμο ή υπνωτισμένο. τόση απελπισία με κυρίευε, τίποτα λοιπόν δεν καταλάβαινα. καθισμένος στο σκαμπό με τα κρόσσια -πόσο θέλω να πειράξω και πάλι εκείνα τα χνουδάτα κρόσσια- μπάνιζα το φαί και μίλαγα, λέγοντας πάντα άλλα από κείνα που ήθελα να πω. έκανε υπομονή και περίμενε. παύση. έπειτα ερχόταν λυτρωτικός, ο ύμνος melancolia in Settembreeeeeeeeee, ο Peppino di Capri βρισκόταν στην κουζίνα, το αρχαίο του μικρόφωνο πάνω στο τραπέζι με τις ακουαρέλλες και το χρωματισμένο νερό, εγώ έτρεχα να δυναμώσω το ράδιο. η αναμονή λάμβανε τέλος. η εκπομπή του Μάριου-αφιέρωμα στο Σεπτέμβριο ξεκινούσε. ό,τι κατάφερα να συγκρατήσω από τις τελευταίες ακροάσεις βρίσκεται παρακάτω μαζί με ό,τι έχει απομείνει από την αίσθηση της προσμονής και της κάθαρσης.
1. Bryan Ferry -September Song (και από Frank Sinatra & Bing Crosby και Jeff Lynne)
2. Aura Urziceanu - Septembrie (ρουμανικο cover στο "Try to remember" του Tom Jones)
3. Peppino Gagliardi - Settembre
4. Peppino di Capri - Melancolia
5. Φοίβος Δεληβοριάς - Κάθε Σεπτέμβρη
6. Shirley Bassey - Concerto d'autunno
7. Κώστας Χατζής - Πάρε ένα κοχύλι απ' το Αιγαίο
8. Joan Baez - Les Feuilles Mortes/ Autumn Leaves (και από Patachou, Barbra Streisand, Edith Piaf)
9. The Kinks - Autumn Almanac
10. Dusty Springfield - Summer is over
11. Τζένη Καρέζη - Χάθηκα μέσα στη ζωή μου
12. Nina Simone - One september day
13. Νίκος Δημητράτος - Το προσκύνημα
14. Jo Stafford - Early Autumn
15. Barry White - September When I First met you
16. The Moody Blues - Forever Autumn
17. Μάνος Χατζιδάκις - Όταν έρχονται τα σύννεφα
30.8.09
Μέχρι να μιλήσει η τίγρη
*Αρχίζω ν' αναρωτιέμαι αν θα πρέπει τελικά να ισχύσει στρατιωτικός νόμος σ' αυτή την πόλη (την επαρχία δεν την κατέχω) για να μπούνε κάποια πράγματα σε τάξη/ έχω σοβαρούς ενδοιασμούς όσον αφορά στη λειτουργικότητα αυτής της ξευτιλισμένης δημοκρατίας/ και να σκεφτείς ότι δεν παρακολουθώ τα ΜΜΕ / που να παρακολουθούσα δηλαδή /εχχ/ θα το' χα χάσει τελείως/ είναι που είναι εκτοπισμένο από γεννησιμιού/ τελοσπάντων ακολούθησα το σύνδεσμο του Μεσιέ Υλό για τον jazra αν και την ποίηση την αποφεύγω/ το τετριμμένο μότο πως ό,τι και να πει ο ποιητής το έχει προλάβει ο ποιητής/ μόνο ξέρω να πω αν κάτι μ'αρέσει/ απλά/ αν είναι βαρετό ή αν με κουράζει/ και βρήκα το παρακάτω αρκετά συγκινητικό / Κάθε πρωί τα αφεντικά σκοτώνουν ότι ονειρεύομαι Γι’ αυτό κι εγώ ανδρώνω όνειρα γκάνγκστερ (...) Κάθε μέρα θερίζω μίσος 9 με 5 Μέχρι να μιλήσει η τίγρη /σκέφτηκα τον εαυτό μου γκάνγκστερ με πλήρη εξάρτηση και εξάρτυση/ μοναδικά υπόλογο μιας τυφλής, υπεράνθρωπης, προσωπικής δικαιοσύνης/ και κάπως ξαλάφρωσα από την ένταση και την εκδικητική μανία/ το γύρισα ανάποδα/ ναι σιχαίνομαι την πολιτική και τους πολιτικάντηδες / και είπα ότι κανείς δεν σε εκμεταλλεύεται όταν αποφασίσεις να πάρεις τα βουνά και να ζήσεις αρχαϊκά/ προσοχή στο επίθετο/ αρκεί;/ όλα είναι θέμα επιλογών/ γι΄αυτό και για όλα τα επίγεια υπάρχουν λύσεις/προσωρινές ή όχι/ για τα άλλα δεν ξέρω να πω/θα δείξει/πέρασα το δεύτερο μισό του απογεύματος χαζεύοντας πόστερ τσεχοσλοβάκικων ταινιών/σαν καλός προλετάριος θυμήθηκα το χαριτωμένο Skrivánci na niti (1990) του Jirí Menzel/ κι έπειτα έσκυψα για μια ακόμη φορά το κεφάλι πάνω από το ξεχαρβαλωμένο φοιτητικό τρίπτυχο/ φυσικά όλα παραμένουν θέμα επιλογών and so on*
28.8.09
Σκοπιτόνε
To βίντεο τζουκ μποξ Scopitone υπήρξε αρκετά βραχύβιο ώστε να μην προλάβει να κάνει σοβαρά λάθη (ως προς τις επιλογές των μουσικών φιλμ που παρουσίαζε). Έζησε με το ζόρι μια δεκαετία, αυτή του 60. Ό, τι ακολούθησε δεν ήταν παρά ένα σιγανό φινάλε - απόηχος περασμένων μεγαλείων.
Λίστα με αξεπέραστα αγαπημένα:
1. Ou vas tu Mathilde - Jeanne Moreau
2. Sado Maso - Georges de Giafferi
3. Pesci Rossi - Mina
4. Ike Cole Salutes His Brother Nat "King" Cole
5. English college girls - Audrey Arno
6. Web of love - Joi Lansing
7. Une fille comme tant d'autres - Francoise Hardy
8. Johnny Liar - Molly Bee
9. E Voi Ridete - Peppino Di Capri
10. L'argent ne fait pas le bonheur - Les Parisiennes
11. Le Vampire - Stella
12. Fiesta Hippie - Les Ballets Jackson
13. The Robot - The Tornados
14. Je M'eclate Au Senegal - The Martin Circus
15. Land of 1000 dances - April Stevens & Nino Tempo
16. Bittersweet samba - Herb Alpert & The Tijuana Brass
17. Le Badge - Bert Blakey
18. Ce petit coeur - Francoise Hardy
19. Comic Strip - Brigitte Bardot & Serge Gainsbourg
20. Madeleine - Jacques Brel
<press play>
Γκες χου
Μάντεμα πρώτο: Sisters are doin' it for themselves - ?
Aπάντηση:
Επιτύμβια στήλη Δημητρίας και Παμφίλης, 320 π.Χ.
Το 340 περίπου πέθανε η Δημητρία. Εικονίστηκε στην επιτύμβια στήλη καθιστή να κρατάει το χέρι της αδερφής της, Παμφίλης όρθιας. Γύρω στο 338 η στήλη έσπασε και ρίχτηκε όπως όπως στο πίσω μέρος του οικογενειακού περιβόλου. Περίπου 20 χρόνια μετά πέθανε και η Παμφίλη, οπότε οι δυο γυναίκες εικονίστηκαν χωρίς χειραψία. Αυτή η "δεξίωσις" (=χειραψία) συνέδεε συμβολικά ένα νεκρό με τους ζωντανούς.
Μάντεμα δεύτερο: Who's that girl - ?
Απάντηση:
Διόνυσος "Σαρδανάπαλος", Αντίγραφο πρωτότυπου έργου, 320 π.Χ.
Βρέθηκε κοντά στο θέατρο του Διονύσου. Στα νεώτερα χρόνια δόθηκε η ονομασία αυτή (που εφήυραν οι Έλληνες για έναν Ασσύριο βασιλιά περιώνυμο για τη θηλυπρέπεια και την "έκφυλη" συμπεριφορά του).
Μάντεμα τρίτο: Kάνετε ότι δεν καταλαβαίνετε κύριε συνάδελφε - ?
Απάντηση:
Βρέθηκε κοντά στο θέατρο του Διονύσου. Στα νεώτερα χρόνια δόθηκε η ονομασία αυτή (που εφήυραν οι Έλληνες για έναν Ασσύριο βασιλιά περιώνυμο για τη θηλυπρέπεια και την "έκφυλη" συμπεριφορά του).
Μάντεμα τρίτο: Kάνετε ότι δεν καταλαβαίνετε κύριε συνάδελφε - ?
Απάντηση:
Η (ράντομ) καθηγήτρια κλασικής αρχαιολογίας. Δημιούργημα της φαντασίας της, 4ος αι. π.Χ.
Εναλλακτική εκδοχή, η Πράξιλλα της Σικυώνος, έργο του Λυσίππου. 4ος αι π.Χ. Και κοντοχωριανή (του Λυσίππου). Λυρική ποιήτρια, έδρασε τον 5ο αι. π.Χ. Ήταν διάσημη αλλά σήμερα, ό,τι έχει απομείνει είναι αυτό το αντίγραφο και κάποια κατασπαραγμένα στιχάκια που υποθάλπουν την εξυπνάδα του Άδωνη.
Εναλλακτική εκδοχή, η Πράξιλλα της Σικυώνος, έργο του Λυσίππου. 4ος αι π.Χ. Και κοντοχωριανή (του Λυσίππου). Λυρική ποιήτρια, έδρασε τον 5ο αι. π.Χ. Ήταν διάσημη αλλά σήμερα, ό,τι έχει απομείνει είναι αυτό το αντίγραφο και κάποια κατασπαραγμένα στιχάκια που υποθάλπουν την εξυπνάδα του Άδωνη.
26.8.09
25.8.09
Οι χορευτές
*Είναι οι αγαπημένες μου παραστάσεις χορού. Όλες προέρχονται από χειρόγραφους κώδικες της μεσοβυζαντινής εποχής (9ος - 12ος αι.) κι εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο έρευνας για μια διπλωματική εργασία, που έχει εδώ και καιρό τελειώσει. Ήθελα μόνο να αφηγηθώ εν συντομία τις μικρές τους ιστορίες ως ελάχιστο φόρο τιμής σε αυτές, που αποτέλεσαν αυτή την εξαιρετική τέχνη (των εικονογραφημένων χειρογράφων) και η οποία βρέθηκε, κάποια στιγμή, κάτω από τον μεγεθυντικό φακό κάποιου που την ερωτεύτηκε ολοκληρωτικά. Και κάτι τελευταίο: Η Βυζαντινή πραγματικότητα ουδεμία σχέση είχε με τη φαρισσαϊκές αντιλήψεις (περί αυτής) των σημερινών καθηγητών μέσης εκπαίδευσης.
λove αt φirst sighτ.
λove αt φirst sighτ.
1. Στους υιούς Κορρέ αποδίδονται αρκετοί Ψαλμοί. Στο ψαλτήρι της Μονής Παντοκράτορος στο Άγιον Όρος, κώδ. 61 (f. 85 r) που χρονολογείται στον 9ο αιώνα, σώζεται μια σκηνή με τους υιούς Κορρέ να χορεύουν και να κρούουν δυο όμοια τύμπανα. Οι μορφές φέρουν ζωσμένους, χειριδωτούς χιτώνες, είναι ανυπόδητες, και φέρουν στο κεφάλι ένα είδος λεπτής ταινίας.
2. Στο βιβλίο της Εξόδου περιγράφεται γλαφυρά πως μετά τη διάβαση της Ερυθράς θάλασσας και την απελευθέρωση από τον αιγυπτιακό ζυγό, η Μαριάμ και οι Ισραηλίτισσες γυναίκες χόρεψαν υπό των ήχο των οργάνων. Στο Ψαλτήρι Chludov στη Μόσχα, κώδ. 129 (f. 148 v) η προφήτιδα Μαριάμ χορεύει, κρατώντας στα υψωμένα της χέρια καμπανάκια . Ο στραμμένος της κορμός, η μακριά, ανεμίζουσα κόμη και το λυγισμένο προς τα πίσω δεξί της πόδι μας παραπέμπουν σε οργιαστικούς χορούς παλαιοτέρων εποχών. Ο χορός όμως της Μαριάμ είναι ιερός με σκοπό να ευχαριστήσει και να δοξάσει τον Θεό για τη σωτηρία του ιουδαϊκού λαού. Τα καμπανάκια στα υψωμένα της χέρια, , αποδίδουν, αν και με κάποια καλλιτεχνική ελευθερία το κείμενο που αναφέρει «το τύμπανο» που συνοδεύει το χορό της.
3. Στον κώδικα της Βατικανής βιβλιοθήκης gr. 747 (f. 90 v) που χρονολογείται στον 11ο αιώνα έχουμε το ίδιο θέμα. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα παράσταση η οποία ανάγεται σε παλαιότερα, κλασικά πρότυπα. Στο κέντρο της παράστασης εικονίζονται δυο χορεύτριες με τις πλάτες γυρισμένες να εκτελούν χορευτική κίνηση πιασμένες από τα χέρια. Φοράνε ιδιότυπο ένδυμα που θυμίζει έντονα αρχαιοελληνικό πέπλο και το οποίο στενεύει κάτω από το στήθος. Το ένδυμα αυτό αφήνει ακάλυπτα τα χέρια και μέρος των ώμων και του στήθους. Το πιο «ανήθικο» στοιχείο της παράστασης είναι ο απογυμνωμένος δεξιός μαστός της χορεύτριας που βρίσκεται στο κέντρο δεξιά . Η κίνηση είναι αρκετά έντονη, σχεδόν οργιαστική. Δεξιά και αριστερά των κεντρικών μορφών βρίσκονται δυο άλλες μορφές. Η μορφή που τοποθετείται στο αριστερό άκρο κρούει τύμπανο, ενώ αυτή στο δεξί άκρο χορεύει κατά τον ίδιο με τις κεντρικές μορφές τρόπο ενώ στα χέρια φέρει καμπανάκια τα οποία κρούει (...) Άλλη αιτία του πολέμου μεταξύ εκκλησίας και μίμων, ορχηστών και πάσης φύσεως καλλιτεχνών του θεάτρου και των μουσικών δρωμένων εντοπίζεται στην τρυφηλότητα, την ηδονή, την ελευθεριότητα και τη λαγνεία που χαρακτήριζε το βίο τους . Η προκλητική στάση των ίδιων των μίμων και των χορευτών απέναντι στην εκκλησία και στην πολιτική της επιδείνωνε την κατάσταση. Οι θεατράνθρωποι αυτοί "ενέπαιζαν τους Χριστιανούς και τα μυστήριά τους"(...)Διάκριση θα πρέπει να γίνει μεταξύ επαγγελματιών χορευτριών που λάμβαναν μέρος σε άσεμνα δώμενα -συχνά αποκαλύπτοντας μέρη του σώματός τους- και επαγγελματιών ορχηστρίδων που λάμβαναν μέρος στις επίσημες τελετές . Οι τελευταίες γίνονταν αποδεκτές και έχαιραν εκτίμησης σε σχέση με τις πρώτες.
2. Στο βιβλίο της Εξόδου περιγράφεται γλαφυρά πως μετά τη διάβαση της Ερυθράς θάλασσας και την απελευθέρωση από τον αιγυπτιακό ζυγό, η Μαριάμ και οι Ισραηλίτισσες γυναίκες χόρεψαν υπό των ήχο των οργάνων. Στο Ψαλτήρι Chludov στη Μόσχα, κώδ. 129 (f. 148 v) η προφήτιδα Μαριάμ χορεύει, κρατώντας στα υψωμένα της χέρια καμπανάκια . Ο στραμμένος της κορμός, η μακριά, ανεμίζουσα κόμη και το λυγισμένο προς τα πίσω δεξί της πόδι μας παραπέμπουν σε οργιαστικούς χορούς παλαιοτέρων εποχών. Ο χορός όμως της Μαριάμ είναι ιερός με σκοπό να ευχαριστήσει και να δοξάσει τον Θεό για τη σωτηρία του ιουδαϊκού λαού. Τα καμπανάκια στα υψωμένα της χέρια, , αποδίδουν, αν και με κάποια καλλιτεχνική ελευθερία το κείμενο που αναφέρει «το τύμπανο» που συνοδεύει το χορό της.
3. Στον κώδικα της Βατικανής βιβλιοθήκης gr. 747 (f. 90 v) που χρονολογείται στον 11ο αιώνα έχουμε το ίδιο θέμα. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα παράσταση η οποία ανάγεται σε παλαιότερα, κλασικά πρότυπα. Στο κέντρο της παράστασης εικονίζονται δυο χορεύτριες με τις πλάτες γυρισμένες να εκτελούν χορευτική κίνηση πιασμένες από τα χέρια. Φοράνε ιδιότυπο ένδυμα που θυμίζει έντονα αρχαιοελληνικό πέπλο και το οποίο στενεύει κάτω από το στήθος. Το ένδυμα αυτό αφήνει ακάλυπτα τα χέρια και μέρος των ώμων και του στήθους. Το πιο «ανήθικο» στοιχείο της παράστασης είναι ο απογυμνωμένος δεξιός μαστός της χορεύτριας που βρίσκεται στο κέντρο δεξιά . Η κίνηση είναι αρκετά έντονη, σχεδόν οργιαστική. Δεξιά και αριστερά των κεντρικών μορφών βρίσκονται δυο άλλες μορφές. Η μορφή που τοποθετείται στο αριστερό άκρο κρούει τύμπανο, ενώ αυτή στο δεξί άκρο χορεύει κατά τον ίδιο με τις κεντρικές μορφές τρόπο ενώ στα χέρια φέρει καμπανάκια τα οποία κρούει (...) Άλλη αιτία του πολέμου μεταξύ εκκλησίας και μίμων, ορχηστών και πάσης φύσεως καλλιτεχνών του θεάτρου και των μουσικών δρωμένων εντοπίζεται στην τρυφηλότητα, την ηδονή, την ελευθεριότητα και τη λαγνεία που χαρακτήριζε το βίο τους . Η προκλητική στάση των ίδιων των μίμων και των χορευτών απέναντι στην εκκλησία και στην πολιτική της επιδείνωνε την κατάσταση. Οι θεατράνθρωποι αυτοί "ενέπαιζαν τους Χριστιανούς και τα μυστήριά τους"(...)Διάκριση θα πρέπει να γίνει μεταξύ επαγγελματιών χορευτριών που λάμβαναν μέρος σε άσεμνα δώμενα -συχνά αποκαλύπτοντας μέρη του σώματός τους- και επαγγελματιών ορχηστρίδων που λάμβαναν μέρος στις επίσημες τελετές . Οι τελευταίες γίνονταν αποδεκτές και έχαιραν εκτίμησης σε σχέση με τις πρώτες.
4. Στο εικονογραφημένο ψαλτήρι της Βιβλιοθήκης του Βατικανού κώδ. gr. 752, που χρονολογείται στον 11ο αιώνα (f. 449 v) ιστορείται το ίδιο επεισόδιο. Πρόκειται για μια αρκετά πρωτότυπη σύνθεση για την οποία δε διαθέτουμε ακριβές εικονογραφικό παράλληλο. Αυτό που εντυπωσιάζει είναι κυρίως η ιδιαίτερη προοπτική σύμφωνα με την οποία αποδίδεται ο κύκλος του χορού. Πρόκειται για μια πεπλατυσμένη κάτοψη του κύκλου του χορού. Η παράσταση συνίσταται από ένα κύκλο, ο οποίος περιλαμβάνει 14 χορεύτριες επικεφαλής των οποίων βρίσκεται η Μαριάμ που ταυτίζεται από την επιγραφή που βρίσκεται πάνω από το κεφάλι της . Οι χορεύτριες φέρουν πολυτελή καλύμματα κεφαλής και ενδύματα με πλατιές και μακριές χειρίδες και ζώνες που κρέμονται, χαρακτηριστικό ντύσιμο των γυναικών της βυζαντινής αυλής του 11ου αιώνα . Είναι πιασμένες από τους ώμους σχηματίζοντας ένα κλειστό κύκλο με κίνηση ομοιόμορφη και ήρεμη. Μέσα στον κύκλο εικονίζονται οκτώ μουσικοί με ποικιλία οργάνων οι οποίοι συνοδεύουν το χορό των γυναικών. Οι μορφές αυτές αποτελούν μέρος των προφητών που βοήθησαν το Δαυΐδ στη σύνθεση των ψαλμών και που συχνά τον συνοδεύουν . Ο αριθμός τους συνδέεται και με την οκτώηχο . Η μικρογραφία αυτή εικάζεται ότι αποδίδει γαμήλιους κυκλικούς χορούς της αυλής (...) Ο διαχωρισμός ανάμεσα στους απλούς πολίτες που χόρευαν και στους επαγγελματίες χορευτές είναι ευκρινής από την ενδυμασία τους. Οι τελευταίοι διέθεταν πολυτελείς ενδυμασίες από ακριβά κεντημένα υφάσματα ενώ οι υπόλοιποι εμφανίζονται να χορεύουν με τα καθημερινά συνηθισμένα τους ρούχα (...) Πλήθος μαρτυριών υπάρχουν για τους κύκλιους χορούς . Ήταν πολύ διαδεδομένοι στο Βυζάντιο. Επιβίωσή τους αποτελούν τόσο ο σημερινός συρτός όσο και άλλοι τοπικοί κυκλικοί χοροί. Είναι βέβαιο ότι οι κύκλοι των χορών –κλειστοί ή ανοιχτοί- είχαν κατεύθυνση αντίθετη με τη φορά των δειχτών του ρολογιού. Ειδικά στους χορούς που συνόδευαν το μοιρολόι πίστευαν πως αν δεν ακολουθούνταν η συγκεκριμένη φορά το αίμα του νεκρού γύριζε και μετατρέπονταν σε βρικόλακα . Το χορευτικό αυτό σχήμα πιθανώς να συμβόλιζε ότι και το αρχαίο αλλά απαλλαγμένο από τα παγανιστικά στοιχεία: Τον αέναο κύκλο του χρόνου . Οι χορευτές κρατιούνται είτε από τις παλάμες είτε από τους ώμους είτε από τον καρπό.
5. Στον κώδικα Ζ479 της Μαρκιανής βιβλιοθήκης στη Βενετία που χρονολογείται στον 11ο αιώνα (f. 12 v) έχουμε μικρογραφίες σε δυο ζώνες. Η επάνω ζώνη έχει ταυτιστεί με σκηνή γάμου. Εκεί εντοπίζεται κι αυτή η γυναικεία μορφή που χορεύει φέρουσα πυρσούς, με το ύφασμα να υπερίπταται του κεφαλιού της. Το ύφασμα που κυμματίζει είναι δάνειο από την κλασική εποχή. Συναντάται και σε άλλα πολυτελή αντικείμενα της εποχής . Κάποιοι μελετητές υποστήριξαν ότι δεν πρόκειται για γυναίκες που πρόκειται να παντρευτούν αλλά για μαινάδες- μέλη του αρχαίου Διονυσιακού θιάσου, τις οποίες ο μικρογράφος μετέτρεψε σε βυζαντινές χορεύουσες νύφες. Το χειρόγραφο ανήκει στην κατηγορία των κλασικών κειμένων η αντιγραφή των οποίων έγινε συρμός κατά τον 12ο αιώνα μετά από παρότρυνση του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ’ Πορφυρογέννητου. Το αρχέτυπο πρέπει να τοποθετηθεί στον 3ο αιώνα και φαίνεται ότι οι περισσότερες από τις μικρογραφίες που κοσμούν τον κώδ. Ζ479 υπήρχαν στο αρχέτυπο αυτό.
6. Παλαιό επίσης θέμα θεωρείται το συμπόσιο των παιδιών του Ιώβ, στην οικία του πρεσβύτερου υιού του. Πρόκειται για σκηνή ενδεικτική των βασιλικών γευμάτων της εποχής. Η σκηνή περιγράφεται στο κεφάλαιο Α’ του Βιβλίου του Ιώβ. Σε κώδικα στη Μονή Αγίας Αικατερίνης του Όρους Σινά, κώδ. gr. 3, που χρονολογείται στον 11ο αιώνα (f. 17 v) έχουμε τα παιδιά του Ιώβ στο συμπόσιο. Η τέρψη των συνδαιτημόνων συμπληρώνεται με μουσικοχορευτική παράσταση. Παρατηρούμε δυο ορχηστές που χορεύουν στο εσωτερικό του βασιλικού σπιτιού, μπροστά στο πλούσιο τραπέζι όπου κάθονται οι υιοί και οι θυγατέρες του Ιώβ (Οι χορευτές συνοδεύονται υπό τους ήχους της μουσικής που παράγει ένας μουσικός με το χρυσό, φορητό αρμόνιό του). Πρόκειται για μια θαυμάσια εικόνα ενός πλούσιου, ενδεχομένως βασιλικού, γεύματος βυζαντινών χρόνων που το πρότυπό του θα πρέπει να αναζητηθεί στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα (...)Αξιοπρόσεκτες είναι οι πολυτελείς ενδυμασίες των παιδιών του Ιώβ. Κατά την πρώιμη περίοδο στα συμπόσια των πλουσίων η μουσική και ο χορός αποτελούσαν απαραίτητα στοιχεία της διασκέδασης. Επαγγελματίες μουσικοί και χορευτές καλούνταν για να τέρψουν τους συμποσιαζόμενους, συχνά μετατρέποντας τα τρικλίνια των οικιών σ’ένα είδος ιδιωτικού θεάτρου. Η συνήθεια αυτή συνεχίστηκε σ’όλη τη διάρκεια της ζωής της αυτοκρατορίας όπως μαρτυρούν τα σχετικά αποτρεπτικά εκκλησιαστικά κείμενα.
7. Ο χορός της θυγατέρας της Ηρωδιάδας, Σαλώμης, αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα και αρχαιότερα θέματα με απεικόνιση χορού . Το θέμα αυτό καθώς και άλλα που συνδέονται με εορταστικές εκδηλώσεις, συμπόσια και διασκεδάσεις, κατάφερε να επιβιώσει μέχρι και τους μεταβυζαντινούς χρόνους και να εξελιχτεί σ’ ένα σύνθετο τύπο ο οποίος παρουσιάζει αρκετές παραλλαγές .Υπήρξαν σαφώς πολλοί πρόδρομοι του τύπου ένας εκ των οποίων εντοπίζεται στο τετραευάγγελο της Λαυρεντιανής βιβλιοθήκης κώδ. VI. 23 (f. 29 r, b) όπου έχουμε διαδοχικά το χορό της Σαλώμης στο συμπόσιο του Ηρώδη και τον αποκεφαλισμό του Προδρόμου. Στη σκηνή του συμποσίου του Ηρώδη οι συνδαιτημόνες κάθονται γύρω από την τράπεζα με τα εδέσματα. Ακριβώς μπροστά από την τράπεζα χορεύει η θυγατέρα της Ηρωδιάδας. Φέρει ποδήρες ένδυμα με μακριές και φαρδιές χειρίδες οι οποίες καλύπτουν όλο το μήκος των χεριών της. Το κεφάλι της καλύπτεται από ύφασμα, το οποίο θυμίζει τουρμπάνι, και που απολήγει, στο ένα άκρο, σε κρόσσια .(...) Η Σαλώμη, με την πολυτελή της παρουσία και τον χυδαίο της χορό συνδυάστηκε με τη δραστηριότητα των ηθοποιών, των θυμελικών και των μιμάδων που η βυζαντινή πολιτεία θεωρούσε πόρνες . Τα λυγίσματα και οι συστροφές του κορμού αποκάλυπταν το κεφάλι και τα μαλλιά, τα χέρια και τα πόδια και ήταν γι’ αυτό το λόγο καταδικαστέα. Ο χορός της Σαλώμης έχει, ως προς το φιλολογικό του μέρος, παραλληλιστεί με το χορό των Μαινάδων και της Αγαύης, που κρατούν το κεφάλι του Πενθέα. Στο επεισόδιο του χορού της Σαλώμης η σεξουαλικότητα συμβαδίζει με την αγριότητα, και το βασιλικό συμπόσιο για τα γενέθλια Ηρώδη καταλήγει σε αποτρόπαιο φόνο με τον αποκεφαλισμό του Προδρόμου . Με το πέρασμα των χρόνων η σκηνή αυτή εξελίχθηκε σε μύθο, ο οποίος χρησίμευσε ως στερεότυπο του χορού, της γυναίκας και της αμαρτίας . Η Σαλώμη αντιπροσωπεύει εδώ τη γυναίκα χορεύτρια που διδάχτηκε το χορό και είχε ως στόχο όχι μόνο τη διασκέδαση και την τέρψη των συνδαιτημόνων, αλλά "μέσα από την πρόκληση και τον αισθησιασμό να ασκήσει επιρροή και πειθώ και να λειτουργήσει ως αντιστάθμισμα στην παιδεία και τη ρητορική των ανδρών".
8. Στον κώδικα VΙ. 23 της Λαυρεντιανής βιβλιοθήκης, που χρονολογείται στο 12ο αιώνα (f. 58 r a) εικονογραφούνται οι σκηνές που περιγράφονται στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο . Πρόκειται για τις σκηνές της σύλληψης και του εμπαιγμού του Χριστού. Ο χορευτής, που προπορεύεται της ομάδας, φέρει κοντό χειριδωτό χιτώνα και εκτελεί έντονη κίνηση περιστροφής του κορμού. Εντύπωση προκαλεί η κλίμακα στην οποία εικονίζεται ο χορευτής που υπερβαίνει την κλίμακα στην οποία εικονίζονται ο Χριστός και το πλήθος που τον συνοδεύει (...) Κοροϊδευτικοί χοροί συναντώνται σε πομπείες παραβατικών υπηκόων στις οποίες συμμετείχαν χορευτές, μουσικοί, γελωτοποιοί και πλήθος κόσμου. Επικεφαλής της πομπής βρίσκονταν χορευτές, οι οποίοι τραγουδούσαν ένα σκωπτικό τραγουδάκι για την κατάντια αυτών που είχαν ακονίσει τα ξίφη τους εναντίον του αυτοκράτορα και καλούσαν τα πλήθη της Κωνσταντινούπολης να σπεύσουν στα ανάκτορα. Η μικρή αυτή τελετή ενέτεινε σημαντικά τον διασυρμό του παραβάτη ώστε αυτός ικέτευε με νεύματα να θανατωθεί. Άμεσο εικονογραφικό παράλληλο των διαπομπεύσεων αυτών αποτελεί ο εμπαιγμός του Χριστού. Πρόκειται για ένα θέμα που σχετίζεται με το ρεπερτόριο του θεάτρου και τη θεατρική (μιμητική) αυτοσχέδια όρχηση περιπαικτικού χαρακτήρα.
6. Παλαιό επίσης θέμα θεωρείται το συμπόσιο των παιδιών του Ιώβ, στην οικία του πρεσβύτερου υιού του. Πρόκειται για σκηνή ενδεικτική των βασιλικών γευμάτων της εποχής. Η σκηνή περιγράφεται στο κεφάλαιο Α’ του Βιβλίου του Ιώβ. Σε κώδικα στη Μονή Αγίας Αικατερίνης του Όρους Σινά, κώδ. gr. 3, που χρονολογείται στον 11ο αιώνα (f. 17 v) έχουμε τα παιδιά του Ιώβ στο συμπόσιο. Η τέρψη των συνδαιτημόνων συμπληρώνεται με μουσικοχορευτική παράσταση. Παρατηρούμε δυο ορχηστές που χορεύουν στο εσωτερικό του βασιλικού σπιτιού, μπροστά στο πλούσιο τραπέζι όπου κάθονται οι υιοί και οι θυγατέρες του Ιώβ (Οι χορευτές συνοδεύονται υπό τους ήχους της μουσικής που παράγει ένας μουσικός με το χρυσό, φορητό αρμόνιό του). Πρόκειται για μια θαυμάσια εικόνα ενός πλούσιου, ενδεχομένως βασιλικού, γεύματος βυζαντινών χρόνων που το πρότυπό του θα πρέπει να αναζητηθεί στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα (...)Αξιοπρόσεκτες είναι οι πολυτελείς ενδυμασίες των παιδιών του Ιώβ. Κατά την πρώιμη περίοδο στα συμπόσια των πλουσίων η μουσική και ο χορός αποτελούσαν απαραίτητα στοιχεία της διασκέδασης. Επαγγελματίες μουσικοί και χορευτές καλούνταν για να τέρψουν τους συμποσιαζόμενους, συχνά μετατρέποντας τα τρικλίνια των οικιών σ’ένα είδος ιδιωτικού θεάτρου. Η συνήθεια αυτή συνεχίστηκε σ’όλη τη διάρκεια της ζωής της αυτοκρατορίας όπως μαρτυρούν τα σχετικά αποτρεπτικά εκκλησιαστικά κείμενα.
7. Ο χορός της θυγατέρας της Ηρωδιάδας, Σαλώμης, αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα και αρχαιότερα θέματα με απεικόνιση χορού . Το θέμα αυτό καθώς και άλλα που συνδέονται με εορταστικές εκδηλώσεις, συμπόσια και διασκεδάσεις, κατάφερε να επιβιώσει μέχρι και τους μεταβυζαντινούς χρόνους και να εξελιχτεί σ’ ένα σύνθετο τύπο ο οποίος παρουσιάζει αρκετές παραλλαγές .Υπήρξαν σαφώς πολλοί πρόδρομοι του τύπου ένας εκ των οποίων εντοπίζεται στο τετραευάγγελο της Λαυρεντιανής βιβλιοθήκης κώδ. VI. 23 (f. 29 r, b) όπου έχουμε διαδοχικά το χορό της Σαλώμης στο συμπόσιο του Ηρώδη και τον αποκεφαλισμό του Προδρόμου. Στη σκηνή του συμποσίου του Ηρώδη οι συνδαιτημόνες κάθονται γύρω από την τράπεζα με τα εδέσματα. Ακριβώς μπροστά από την τράπεζα χορεύει η θυγατέρα της Ηρωδιάδας. Φέρει ποδήρες ένδυμα με μακριές και φαρδιές χειρίδες οι οποίες καλύπτουν όλο το μήκος των χεριών της. Το κεφάλι της καλύπτεται από ύφασμα, το οποίο θυμίζει τουρμπάνι, και που απολήγει, στο ένα άκρο, σε κρόσσια .(...) Η Σαλώμη, με την πολυτελή της παρουσία και τον χυδαίο της χορό συνδυάστηκε με τη δραστηριότητα των ηθοποιών, των θυμελικών και των μιμάδων που η βυζαντινή πολιτεία θεωρούσε πόρνες . Τα λυγίσματα και οι συστροφές του κορμού αποκάλυπταν το κεφάλι και τα μαλλιά, τα χέρια και τα πόδια και ήταν γι’ αυτό το λόγο καταδικαστέα. Ο χορός της Σαλώμης έχει, ως προς το φιλολογικό του μέρος, παραλληλιστεί με το χορό των Μαινάδων και της Αγαύης, που κρατούν το κεφάλι του Πενθέα. Στο επεισόδιο του χορού της Σαλώμης η σεξουαλικότητα συμβαδίζει με την αγριότητα, και το βασιλικό συμπόσιο για τα γενέθλια Ηρώδη καταλήγει σε αποτρόπαιο φόνο με τον αποκεφαλισμό του Προδρόμου . Με το πέρασμα των χρόνων η σκηνή αυτή εξελίχθηκε σε μύθο, ο οποίος χρησίμευσε ως στερεότυπο του χορού, της γυναίκας και της αμαρτίας . Η Σαλώμη αντιπροσωπεύει εδώ τη γυναίκα χορεύτρια που διδάχτηκε το χορό και είχε ως στόχο όχι μόνο τη διασκέδαση και την τέρψη των συνδαιτημόνων, αλλά "μέσα από την πρόκληση και τον αισθησιασμό να ασκήσει επιρροή και πειθώ και να λειτουργήσει ως αντιστάθμισμα στην παιδεία και τη ρητορική των ανδρών".
8. Στον κώδικα VΙ. 23 της Λαυρεντιανής βιβλιοθήκης, που χρονολογείται στο 12ο αιώνα (f. 58 r a) εικονογραφούνται οι σκηνές που περιγράφονται στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο . Πρόκειται για τις σκηνές της σύλληψης και του εμπαιγμού του Χριστού. Ο χορευτής, που προπορεύεται της ομάδας, φέρει κοντό χειριδωτό χιτώνα και εκτελεί έντονη κίνηση περιστροφής του κορμού. Εντύπωση προκαλεί η κλίμακα στην οποία εικονίζεται ο χορευτής που υπερβαίνει την κλίμακα στην οποία εικονίζονται ο Χριστός και το πλήθος που τον συνοδεύει (...) Κοροϊδευτικοί χοροί συναντώνται σε πομπείες παραβατικών υπηκόων στις οποίες συμμετείχαν χορευτές, μουσικοί, γελωτοποιοί και πλήθος κόσμου. Επικεφαλής της πομπής βρίσκονταν χορευτές, οι οποίοι τραγουδούσαν ένα σκωπτικό τραγουδάκι για την κατάντια αυτών που είχαν ακονίσει τα ξίφη τους εναντίον του αυτοκράτορα και καλούσαν τα πλήθη της Κωνσταντινούπολης να σπεύσουν στα ανάκτορα. Η μικρή αυτή τελετή ενέτεινε σημαντικά τον διασυρμό του παραβάτη ώστε αυτός ικέτευε με νεύματα να θανατωθεί. Άμεσο εικονογραφικό παράλληλο των διαπομπεύσεων αυτών αποτελεί ο εμπαιγμός του Χριστού. Πρόκειται για ένα θέμα που σχετίζεται με το ρεπερτόριο του θεάτρου και τη θεατρική (μιμητική) αυτοσχέδια όρχηση περιπαικτικού χαρακτήρα.
9.Στον κώδικα gr. 746 της Βατικανής βιβλιοθήκης, που χρονολογείται στον 12ο αιώνα (f. 194 v) συναντάται και πάλι απεικόνιση του χορού της Μαριάμ και των Ισραηλιτισσών. Η χορεύτρια φέρει πολυτελή ενδύματα και στο κεφάλι λεπτή ταινία. Εντυπωσιακά είναι επίσης τα κόκκινα υποδήματα της.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
